Excuses: het meest effectieve leiderschapswapen.

Excuses ondersteunen je leiderschapsprofiel.

Als bekend ben ik een groot aanhanger van Barack Obama. Ik ben er van overtuigd dat hij dé President van mijn generatie zal worden, de John F. Kennedy van onze tijd, met hopelijk een andere afloop dan die JFK heeft gekend.

Eén van de redenen waarom je mij in het kamp van aanhangers van Obama zal aantreffen, is zijn talent om zich moeiteloos te verontschuldigen als hij ergens de plank heeft mis geslagen of als zijn boodschap een wat ongelukkige landing heeft gekend. Obama heeft zich verontschuldigd voor ongelukkig taalgebruik, voor het maken van een slechte grap en  recent nog, voor zijn wat arrogante optreden richting Europa. In dat opzicht (en gelukkig ook in veel meer andere opzichten) is deze President een totaal andere commander-in-chief dan zijn voorganger.

Maar wat is het dat Obama feitelijk doet? Hij ontwapent met deze verontschuldigingen zijn tegenstanders en maakt tegelijk de weg vrij voor het verenigen van zijn en andermans volk.

Denk hier eens aan als je de volgende keer klaar staat in de verdediging. Soms is het gewoon beter om even sorry te zeggen, je te verontschuldigen. Tactisch en strategisch gezien is het neerleggen van je excuses vaak een zeer effectief wapen, dat menig een leider nog altijd teveel ziet als een zwaktebod. Wat ik leiders juist leer is dat excuses, wanneer juist geplaatst (maar ook altijd: wanneer terecht), empathie kunnen opwekken en een grote bereidheid om samen met jou het veranderproces verder gestalte te geven. Bovenal is het verontschuldigen altijd een blijk van zelfkennis: je kent je  eigen kwetsbaarheid, laat die moeiteloos zien (je wordt dus als open ervaren) en je kunt een menselijk gebaar maken – iets wat onontbeerlijk is voor elke goede leider.

Een Reactie

  1. Olav van Duin says:

    Afgelopen maand vlogen de excuses ons om de oren: er was het mea culpa van bankdirecteur Floris Deckers en de Twitter-sorry van Tweede Kamerlid Arend Jan Boekestijn. Wat betekenen deze spijtbetuigingen eigenlijk? Vroeger stond het Griekse woord apologia juist voor het omgekeerde van excuus: het was juist een rechtvaardiging of verdediging van iemands daden. Nu, ruim tweeduizend jaar later, blijkt die betekenis nog niet verloren te zijn gegaan.
    Excuus is ook een ander woord voor smoesje
    In een tijd van geïndividualiseerde moraal betekent ‘sorry’ vaak niet meer dan ‘dat was niet de bedoeling’
    Deze argwaan zou kunnen voortkomen uit het feit dat excuses een behoorlijk zeldzaam verschijnsel zijn: we geloven gewoon niet zo snel dat iemand oprecht spijt heeft. Maar de argwaan heeft waarschijnlijk ook te maken met de functie die excuses al van oudsher in de samenleving vervullen. Het Engelse woord apology stamt namelijk af van het Oudgriekse woord apologia, schrijft de Amerikaanse filosoof Nick Smith in zijn boek I Was Wrong – The Meanings of Apologies (2008). En dat woord had alles behalve de betekenis van het hedendaagse begrip ‘excuses’.
    Integendeel: apologia was de Griekse juridische term voor ‘rechtvaardiging’ of ‘verweer’. Het werd gebruikt als men juist géén schuld wilde bekennen of spijt wilde betuigen. Het beroemde geschift Apologia van Plato (427-347 v. Chr.) was er dan ook op gericht zijn leermeester Socrates (469-399 v. Chr.) van allerlei beschuldigingen te zuiveren; het was een verdediging, geen excuusbrief. De moderne betekenis van apology is pas terug te vinden in de zestiende eeuwse verhalen van William Shakespeare, zegt Smith. Daar wordt voor het eerst gesproken over apologies als uitingen van spijt.
    De historische betekenis van apology als een ‘rechtvaardiging’ is volgens Smith nog steeds terug te zien in hoe excuses worden aangeboden. De bedoeling is meestal niet om echt spijt te betuigen en verantwoordelijkheid te nemen voor bepaalde fouten, maar eerder om de eigen naam te zuiveren en de schuld te ontlopen. Of, simpeler gezegd: ‘sorry’ betekent doorgaans niet ‘dat had ik niet moeten doen’ of ‘dat neem ik terug’, maar eerder: ‘ik kon er niks aan doen’ of ‘ik bedoelde het niet zo’. Niet voor niets heeft het woord excuus in het Nederlands ook de betekenis van ‘smoesje’: met een spijtbetuiging hoopt men aan de blaam te ontkomen. Die praktijk vindt men van oudsher ook terug in de christelijke biecht: de bedoeling daarvan was om door God te worden vergeven, niet om verantwoordelijkheid voor de opgebiechte fouten te nemen.
    Of een spijtbetuiging oprecht en authentiek is, kan volgens Smith dan ook moeilijk worden bepaald; de werkelijke intentie houdt zich immers op in de geest.

    Uit een artikel van Rob Wijnberg, 5 april 2009

Laat een Reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

What is 3 + 8 ?
Please leave these two fields as-is:
IMPORTANT! To be able to proceed, you need to solve the following simple math (so we know that you are a human) :-)